و اين است جز اين نيست كه منتفع شدن « 1 » به موعظت « 2 » بعد از حصول سه چيز مىباشد : بشدّة الافتقار [ إليها ] ، يعنى پندپذير شدن را سه چيز « 3 » سبب است : يكى خود را بسيار « 4 » محتاج پند ديدن و در صدد پند گرفتن بودن . و العمى عن عيب الواعظ ، و ديگر ، چشم خود را از عيب ناصح و واعظ نابينا داشتن ، و دوستى ايشان در دل گرفتن ، كه نيك خواه دين و دنيا ايشانند . « ناصح » به حسب لغت نيكوخواه را گويند . و بذكر الوعد و الوعيد . و ديگر ، به « 5 » ذكر وعده و « 6 » وعيد كه در آيات و احاديث و آثار است ، سبب « 7 » پندپذير شدن است به « 8 » اعتقاد صحيح . و إنّما تستبصر العبرة بثلاثة أشياء : استبصار عبرت يعنى ديدن آن به نور بصيرت ؛ و آن حاصل نمىشود مگر به سه چيز : بحياة العقل ، يكى ، به « 9 » زندگى عقل « 10 » ؛ و زندگى وى به نور متابعت علم است . و معرفة « 11 » الأيام ، ديگر « 12 » ، به « 13 » معرفت ايام عمر و ترقّى و تنزل و تدارك ما فات « 14 » . و مىشايد كه معرفت ايام ، مراد معرفت احوال سايران « 15 » 142 گذشته بود تا از احوال ايشان به مقايسه عبرتى گيرد ؛ و اين معنى انسب مىنمايد .

--> ( 1 ) . ع : - شدن . ( 2 ) . ع : بموعظة . ( 3 ) . ع : - چيز . ( 4 ) . ج : بسيار خود را . ( 5 ) . ج : - به . ( 6 ) . ج : - و . ( 7 ) . ع : - سبب . ( 8 ) . ع : با . ( 9 ) . ج : - به . ( 10 ) . ع : - عقل . ( 11 ) . ج : معرفته . ( 12 ) . ع : - ديگر . ( 13 ) . ج : - به . ( 14 ) . ج : بآفات . ( 15 ) . ج : آن .